Origami – Η Τέχνη του Διπλωμένου Χαρτιού

Η Ιστορία

Ο όρος origami (折り紙‎) προέρχεται από τις ιαπωνικές λέξεις oru (διπλώνω) και kami (χαρτί). Πριν από αυτό, το δίπλωμα χαρτιού για παιχνίδι ήταν γνωστό με διάφορα ονόματα, όπως τα “orikata” (διπλωμένα σχήματα), “orisue”, “orimono”, “tatamigami” κι άλλα.

Δεδομένου ότι το χαρτί αποσυντίθεται με το χρόνο, είναι δύσκολο να βρούμε την ακριβή χρονολογία για την εφεύρεση του origami. Είναι γενικά αποδεκτό ότι το χαρτί εφευρέθηκε γύρω στα 105 μ.Χ. στην Κίνα. Ήταν εφεύρεση ενός ευνούχου κρατικού αξιωματούχου της αυλής, του Τσάι Λουν, που είχε φτιάξει χαρτί από ένα κράμα υλικών, όπως φλοιοί δέντρων, ίνες κάνναβης, αλλά και πολτοποιημένα μεταξωτά ρετάλια. Οι Ιάπωνες χρησιμοποίησαν για πρώτη φορά χαρτί κατά τον 6ο αιώνα. Είναι αλήθεια ότι άλλοι πολιτισμοί ασχολούνταν με διάφορες μορφές χαρτιού, αλλά οι Ιάπωνες ανακάλυψαν για πρώτη φορά τις δυνατότητες που συνδέονται με τη χρήση χαρτιού ως μέσου για τέχνη.

Η προέλευση του origami δεν είναι τόσο ξεκάθαρη, αλλά στην εποχή του **Edo** (江戸時代, 1603-1867) οι άνθρωποι απολάμβαναν ήδη να κάνουν φιγούρες με δίπλωμα χαρτιού.

Όταν αρχικά δημιουργήθηκαν τα πρώτα origami ήταν μια ενασχόληση μόνο για την ελίτ, γιατί το χαρτί ήταν ένα ακριβό υλικό. Ιάπωνες μοναχοί χρησιμοποιούσαν origami για θρησκευτικούς σκοπούς. Το Origami χρησιμοποιήθηκε, επίσης, σε διάφορες επίσημες τελετές, όπως η πρακτική των πτυσσόμενων πεταλούδων για να κοσμούν τα σκεύη του sake στη γαμήλια δεξίωση.

Τα Tsuki, τα οποία ήταν διπλωμένα κομμάτια χαρτιού που συνοδεύουν ένα πολύτιμο δώρο, είναι ένα άλλο παράδειγμα τελετουργικής αναδίπλωσης χαρτιού, αφού αυτά τα μοντέλα λειτουργούσαν ως πιστοποιητικό γνησιότητας.

Εικόνα με διπλωμένο καράβι από το βιβλίο **Tractatus de sphaera mundi**, 1490 του **Johannes de Sacrobosco**.

Από τα πρώτα δείγματα διπλώματος χαρτιού στην Ευρώπη είναι μια εικόνα ενός μικρού χάρτινου καραβιού στο Tractatus de sphaera mundi από το 1490. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις για ένα κομμένο και διπλωμένο χάρτινο κιβώτιο από το 1440.

Η αναδίπλωση δύο γερανών origami που συνδέονται μεταξύ τους από το πρώτο γνωστό βιβλίο για τα origami **Hiden senbazuru orikata** που δημοσιεύτηκε στην Ιαπωνία το 1797.

Ένα τελειωμένο σχήμα origami ονομάζεται μοντέλο (model), η μέθοδος για την αναδίπλωση ενός μοντέλου ονομάζεται σχέδιο (design) και οι σχεδιαζόμενες οδηγίες για ένα μοντέλο ονομάζονται σύνολο διαγραμμάτων (set of diagrams). Ένας καλλιτέχνης origami ονομάζεται συνήθως paperfolder.

Οι σύγχρονοι δημιουργικοί τρόποι διπλώματος δημιουργήθηκαν από τον Akira Yoshizawa , ο οποίος μαζί με τον Αμερικανό Sam Randlett εισήγαγαν το σύστημα γραμμών και τόξων που χρησιμοποιείται στα διαγράμματα οδηγιών.

Ο **Αkira Yoshizawa** πήγε πέρα από την αναδίπλωση απλών γερανών origami για να μεταμορφώσει το χόμπι του σε μια μοναδική μορφή τέχνης.

One Thousand Paper Cranes

Χιλιάδες γερανοί Origami (千羽鶴 Senbazuru) είναι μια ομάδα χιλίων χάρτινων γερανών origami (折鶴 orizuru) που συγκρατούνται από σκοινί. Ένας αρχαίος ιαπωνικός μύθος υπόσχεται ότι όποιος αναδιπλώσει χίλιους γερανούς origami θα λάβει μια ευχή από τους θεούς. Ορισμένες ιστορίες πιστεύουν ότι θα απολαμβάνει την αιώνια ευτυχία και την καλή τύχη, αντί για μια μόνο επιθυμία, όπως η μακροζωία ή η ανάκαμψη από ασθένεια ή τραυματισμό. Ο γερανός στην Ιαπωνία είναι ένα από τα μυστικιστικά ή ιερά πλάσματα (όπως ο δράκος και η χελώνα) και λέγεται ότι ζει χίλια χρόνια: ( 1000 γερανοί: ένας για κάθε έτος).

Ο γερανός origami έχει γίνει σύμβολο της ειρήνης λόγω αυτής της πίστης και λόγω μιας νεαρής κοπέλας που ονομάζεται Sadako Sasaki. Η Sadako εκτέθηκε στην ακτινοβολία του ατομικού βομβαρδισμού της Χιροσίμα ως βρέφος και ήταν μια hibakusha – μια επιζήσασα της βομβιστικής επίθεσης, μέχρι το 1945 που πέθαινε από λευχαιμία σε ηλικία 12 ετών. Μια δημοφιλής εκδοχή της ιστορίας είναι ότι Sadako δίπλωσε 644 γερανούς πριν πεθάνει και οι συμμαθητές της συνέχισαν το έργο για να τελειώσουν τους γερανούς προς τιμήν της φίλης τους. Είναι θαμμένη με ένα στεφάνι 1.000 χάρτινων γερανών. Ένα άγαλμα γρανίτη της Sadako υπάρχει στο Πάρκο Ειρήνης της Χιροσίμα: ένα κορίτσι στέκεται με τα χέρια απλωμένα και ένα χάρτινο γερανό που πετάει. Κάθε χρόνο το άγαλμα είναι διακοσμημένο με χιλιάδες στεφάνια χιλίων γερανών origami.

Το **Μνημείο της Παιδικής Ειρήνης** είναι ένα μνημείο για την ειρήνη της Sadako Sasaki και των χιλιάδων παιδιών θυμάτων του ατομικού βομβαρδισμού της **Χιροσίμα**.

Σύγχρονες εφαρμογές

Ο Friedrich Fröbel, ιδρυτής των νηπιαγωγείων, αναγνώρισε την συρραφή χαρτιού, την αναδίπλωση και την κοπή ως βοηθήματα διδασκαλίας για την ανάπτυξη των παιδιών κατά τις αρχές του 19ου αιώνα.

Ο Josef Albers, ο πατέρας της σύγχρονης θεωρίας των χρωμάτων και του μινιμαλισμού, διδάσκει το origami και το δίπλωμα χαρτιού στη δεκαετία του 1920 και του ’30 στη διάσημη σχολή Bauhaus. Οι μέθοδοι του, οι οποίες περιελάμβαναν φύλλα στρογγυλού χαρτιού που διπλώνονταν σε σπείρες και κυρτά σχήματα, επηρέασαν τους σύγχρονους καλλιτέχνες origami όπως το Kunihiko Kasahara.

Ο **Josef Albers** συζητάει για τα γλυπτά χαρτιού που παρουσίασαν οι μαθητές του κατά τη διάρκεια του προπαρασκευαστικού μαθήματος στο **Bauhaus**. Dessau, Γερμανία.

Σήμερα το origami δεν χρησιμοποιείται μόνο ως εικαστική τέχνη και τρόπος διασκέδασης, αλλά έχει εφαρμογές και σε τομείς όπως τα μαθηματικά, η αρχιτεκτονική και η ιατρική.

H **Όπερα του Sydney** σε χαρτί και στην πραγματικότητα

Μια από τις χρήσεις των Origami στην ιατρική είναι αυτή της έμπνευσης στον σχεδιασμό μικροσκοπικών ιατρικών εργαλείων:

Επιπλέον…

H 11η Νοεμβρίου είναι Παγκόσμια Ημέρα Origami στην Ιαπωνία

Περισσότεροι από 18.000 μαθητές από όλη την Ελλάδα εργάστηκαν σε ένα έργο που θα μπορούσε να θέσει ένα παγκόσμιο ρεκόρ Guinness.Οι μαθητές πέρασαν εννέα ώρες κάνοντας 52.000 χάρτινα λουλούδια origami για να σχηματίσουν μια γιγαντιαία κουκουβάγια, που είναι το σύμβολο της Αθήνας. (2014)

Ένας Ρινόκερος Origami σε gif!

origami GIF

3D Animated Short Film: “Origami”

To πρώτο μου Origami Paper Crane

A.K.