I’m going to speak my mind, so this won’t take very long. Graffiti is not the lowest form of art. Despite having to creep about at night and lie to your mom it’s actually the most honest artform available. There is no elitism or hype, it exhibits on some of the best wall a town has to offer and nobody is put off by the price of admision. (…) Some people become cops because they want to make the world a better place. Some people become vandals because they want to make the world a better looking place.
Πρόλογος του βιβλίου του Banksy “Wall and Piece”, 2005
Θα πω την γνώμη μου, οπότε αυτό δεν θα πάρει πολύ. Το γκράφιτι δεν είναι η κατώτερη μορφή τέχνης. Παρά το γεγονός ότι πρέπει να σέρνεσαι τη νύχτα και να πεις ψέμματα στο μαμά σου, είναι στην πραγματικότητα η πιο ειλικρινής μορφή τέχνης που υπάρχει. Δεν υπάρχει ελιτισμός ή ανάγκη για διαφήμιση, εκτίθεται σε μερικούς από τους καλύτερους τοίχους που έχει να προσφέρει μια πόλη και κανείς δεν αποκλείεται από την τιμή εισόδου. (…) Μερικοί άνθρωποι γίνονται μπάτσοι γιατί θέλουν να κάνουν τον κόσμο καλύτερο. Μερικοί άνθρωποι γίνονται βάνδαλοι επειδή θέλουν να κάνουν τον κόσμο πιο όμορφο.
Ο Banksy είναι γνωστός Βρετανός καλλιτέχνης του γκραφίτι, πολιτικός ακτιβιστής και σκηνοθέτης ταινιών, ανεπιβεβαίωτης ακόμα ταυτότητας. Τα έργα του είναι συνήθως σατιρικά, σχολιάζοντας ζητήματα πολιτικής και κουλτούρας, με επιγράμματα που συνδυάζουν το μαύρο χιούμορ με γκραφίτι, τα οποία εκτελούνται με μια ιδιαίτερη τεχνική stencil (τo stencil, στα ελληνικά διάτρητο επειδή φτιάχνεται από ένα διάτρητο πρότυπο, συνήθως από χαρτόνι ή άλλα υλικά που διαπερνούνται δύσκολα από χρώμα, χρησιμοποιείται για να δημιουργηθούν συγκεκριμένα σχέδια γκράφιτι, έχοντας κάθε φορά το ίδιο αποτέλεσμα. Η τεχνική στην εικαστική τέχνη αναφέρεται επίσης ως pochoir).
I like to think I have the guts to stand up anonymously in a western democracy and call for things no-one else believes in -like peace and justice and freedom.
Τα πολιτικού και κοινωνικού σχολιασμού έργα του έχουν εμφανισθεί σε δρόμους, τοίχους και γέφυρες πόλεων σε όλο τον κόσμο. H δουλειά του Banksy ξεκίνησε από τη Bristol underground σκηνή. To όνομα καθώς και η ταυτότητα του Banksy παραμένουν άγνωστα, ωστόσο έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 2008 από την εφημερίδα Mail on Sunday αποκάλυψε, πως πρόκειται για τον Robin Gunningham, έναν παλιό μαθητή του δημόσιου, καθολικού σχολείου Bristol.
Marble Arch, London, 2004
Bansky o ακτιβιστής
Nobody ever listened to me until they didn’t know who I was
Εδώ, ο Banksy αντιμετωπίζει το ευαίσθητο θέμα της υπερθέρμανσης του πλανήτη σε ένα κομμάτι σε τοίχο στην όχθη του καναλιού Regent στο Λονδίνο.
Ένα από τα πιο διάσημα κομμάτια του καλλιτέχνη, είχε ζωγραφιστεί στον τοίχο της παμπ Πρίγκηπας Albert στην οδό Trafalgar Street στο Brightonτο 2004. Η τοιχογραφία του Banksy με τίτλο Kissing Coppers έφερε 575.000$ σε δημοπρασία στις ΗΠΑ μετά την απομάκρυνσή της από τον τοίχο της παμπ.
Το Slave Labor είναι μια τοιχογραφία που σχεδιάστηκε από τον Banksy, στον πλευρικό τοίχο ενός καταστήματος Poundland στο Wood Green, Λονδίνο το Μάιο του 2012. Τον Φεβρουάριο του 2013 η τοιχογραφία απομακρύνθηκε από τη θέση της και διατέθηκε προς πώληση στην Fine Art Auctions στο Μαϊάμι των ΗΠΑ. Μετά από έφεση από τους κατοίκους του Wood Green, η τοιχογραφία αποσύρθηκε από την πώληση στις ΗΠΑ και επέστρεψε στο Ηνωμένο Βασίλειο. Πωλήθηκε σε δημοπρασία στο Covent Garden του Λονδίνου για $ 1,2 εκατομμύρια.
“Για να κρατηθεί όλη την τέχνη του δρόμου εκεί όπου ανήκει, θα ενθάρρυνα τους ανθρώπους να μην αγοράζουν τίποτα από κανέναν αν δεν δημιουργήθηκε για πώληση εξαρχής”, είπε ο καλλιτέχνης όταν ρωτήθηκε για τις πωλήσεις των έργων του.
Τα αντιπολεμικά έργα του Banksy
Ο Banksy αποκάλυψε το 2015 ένα νέο έργο τέχνης, που δημιούργησε σε έναν τοίχο στο στρατόπεδο προσφύγων του Calais που ονομάζεται “η Zούγκλα“, με σκοπό να αναδείξει τις αρνητικές στάσεις απέναντι στους χιλιάδες ανθρώπους που ζουν εκεί. Το έργο απεικονίζει τον αείμνηστο Steve Jobs, τον ιδρυτή της Apple, με μια μαύρη τσάντα σκουπιδιών πάνω από έναν ώμο και έναν παλιό υπολογιστή της Apple στο χέρι του. Το έργο είναι μια έντονη αναφορά στην προσφυγική καταγωγή του Jobs που ήταν γιος ενός Σύριου μετανάστη που πήγε στην Αμερική μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.
Ένα Παλαιστίνιο αγόρι κοιτάει μια από τις έξι τοιχογραφίες που ζωγράφισε ο Banksy ως μέρος μιας έκθεσης Χριστουγέννων στη δυτική όχθη της πόλης της Βηθλεέμ, 2 Δεκεμβρίου 2007
Αυτό το κομμάτι Banksy είναι ίσως ένα από τα πιο γνωστά, που χαρακτηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στο βιβλίο του “Τοίχος και Ειρήνη” (2005). Η εικόνα εμφανίζεται στην Ιερουσαλήμ, διατηρημένη από μια επίστρωση με πέργκολα, αλλά η θέση είναι ιδιαίτερα εμφανής στην έννοια της εικόνας: ειρήνη.
Το 2005 έγινε μια ομοφυλοφιλική παρέλαση στην Ιερουσαλήμ, η οποία δέχτηκε επίθεση από διαδηλωτές που έσφαξαν τρεις ανθρώπους και τραυματίστηκαν πολύ περισσότεροι. Αυτή η εικόνα θα μπορούσε να είναι μια απάντηση στα γεγονότα αυτά ή να εμπνέεται από τις βίαιες αναταραχές στη Μέση Ανατολή, αλλά γνωρίζουμε ότι η Banksy είναι φιλειρινιστής και αντιπολεμικός, οπότε το κομμάτι θα μπορούσε να έχει εμπνευστεί κι από μια σειρά άλλων εκδηλώσεων.
Banksy εμπνευσμένος από έργα διάσημων καλλιτεχνών
Πολλά από τα έργα του Banksy λόγω της αναγνωρισιμότητας του καλλιτέχνη προστατεύονται από τον πιθανό βανδαλισμό ή καταστροφή τους ενώ πολλοί ιδιοκτήτες σπιτιών εκμεταλλεύονται το γεγονός ότι έχουν στην ιδιοκτησία τους ένα αυθεντικό έργο Banksy. O ίδιος ο καλλιτέχνης αντιτίθεται στην εμπορευματοποίηση των έργων του καθώς υποστηρίζει:
“Αν το γκράφιτι δεν είναι έγκλημα, χάνει την περισσότερη αθωότητα του”.
Imagine a city where graffiti wasn’t illegal, a city where everybody could draw whatever they liked. Where every street was awash with a million colours and little phrases. Where standing at a bus stop was never boring. A city that felt like a party where everyone was invited not just the estate agents and barons of big business. Imagine a city like that and stop leaning against the wall- it’s wet.
Φανταστείτε μια πόλη όπου το γκράφιτι δεν ήταν παράνομο, μια πόλη όπου όλοι θα μπορούσαν να ζωγραφίσουν ό,τι τους άρεσε. Όπου κάθε δρόμος ήταν γεμάτος με ένα εκατομμύριο χρώματα και μικρές φράσεις. Όπου το να στέκεσαι σε στάση λεωφορείου δεν θα ήταν ποτέ βαρετό. Μια πόλη που θα ήταν σαν ένα πάρτι όπου όλοι είναι καλεσμένοι όχι μόνο οι κτηματομεσίτες και οι βαρόνοι των μεγάλων επιχειρήσεων. Φανταστείτε μια πόλη σαν αυτή και σταματήστε να ακουμπάτε στον τοίχο-είναι ακόμα υγρός.
Πηγή: Banksy “Wall and Piece”, 2005
