Tsunami by hokusai 19th century.jpg

Katsushika Hokusai ,”Under the Wave off Kanagawa (Kanagawa oki nami ura), ca. 1830–32, πολύχρωμη ξυλογραφία μελάνι και χρώμα στο χαρτί, (25.7 x 37.9 cm), The Metropolitan Museum of Art, New York

 

Το 1885-1887, ενώ ήταν μαθητής στη Ρώμη, ο Debussy, ο γνωστός Γάλλος κλασικός συνθέτης, αγαπούσε να περπατάει στα καταστήματα με αντίκες της πόλης και μία από τις ξυλογραφίες που αγόρασε και την κρέμασε στον τοίχο του στούντιο του ήταν o διάσημος πίνακας του Hokusai. Εκείνη την περίοδο, στον Debussy άρεσε πολύ να συλλέγει αντικείμενα ιαπωνικής τέχνης.

Ολόκληρη η μουσική προοπτική του Claude Debussy (που θεωρείται και ο πρώτος ιμπρεσιονιστής συνθέτης) άλλαξε, αφού γνώρισε τις λεπτές και χαριτωμένες τέχνες της Ιαπωνίας. Σε αντίθεση με τους γεμάτους και  ιμπρεσιονιστικούς πίνακες, πολλές από τις ιαπωνικές ξυλογραφίες που θαύμαζε ήταν εξίσου γεμάτες, με κενό. Ο χώρος είχε βάρος και νόημα. Έχουμε, επίσης, το απόφθεγμά του: «Η μουσική είναι η σιωπή ανάμεσα στις νότες», όπου μας ζητά να ακούσουμε τη σιωπή ως αναπόσπαστο μέρος ολόκληρου του μουσικού έργου.

portrait of middle aged Europena man with full head of hair and neat beard

 

 

 

Ο Debussy  σε φωτογραφία του Otto Wegener, πιθανά λίγα χρόνια μετά τη σύνθεση του “La mer”

 

 

Στη ξυλογραφία του, The Great Wave off Kanagawa (ιαπωνικά 神奈川沖浪裏 ), ο Katsushika Hokusai απεικονίζει ένα μεγάλο κύμα, αυτό που στα ιαπωνικά ονομάζεται okinami (沖 波), μεγάλο κύμα ανοικτής θάλασσας, στα αριστερά και τρεις βάρκες με κωπηλάτες και επιβάτες στα δεξιά. Στο κέντρο βρίσκεται το βουνό Φούτζι. Αυτό το έργο δημιουργήθηκε μεταξύ του 1830 και του 1833 και ήταν η πρώτη από τη σειρά ξυλογραφιών του Hokusai, Τριάντα έξι Προβολές του όρους Φούτζι, ενώ αποτελεί το γνωστότερο έργο του καλλιτέχνη κι ένα από τα πιο γνωστά έργα ιαπωνικής τέχνης. Οι Δυτικοί διαβάζουν αυτήν την εικόνα από αριστερά προς τα δεξιά, εστιάζοντας στο ίδιο το κύμα και συχνά αγνοούν ακόμη και την ύπαρξη των μικρών σκαφών. Οι Ιάπωνες  διαβάζουν τη ζωγραφική από δεξιά προς τα αριστερά, βλέποντας πρώτα τις βάρκες, μετά το βουνό και τέλος το κύμα. Αυτό εξηγεί τον ιαπωνικό τίτλο του Hokusai, ο οποίος μεταφράζεται πλήρως ως “Στο πηγάδι ενός κύματος από την Καναγκάβα”.

 

 

Εξώφυλλο της 1ης έκδοσης του έργου “La Mer” του Debussy, εκδότης Α.Durand, 1905 (εμπνευσμένο από το έργο του Hokusai “The Great wave of Kanagawa”, aφαιρώντας τα καράβια και το βουνό Φούτζι, ενώ ο ίδιος ο Debussy τοποθετεί το όνομα του στη θέση του ονόματος του Hokusai)
Το έργο σε τρία μέρη “La Mer” (Η Θάλασσα), το οποίο συνέθεσε από το 1903 έως το 1905,  έκανε πρεμιέρα στο Παρίσι τον Οκτώβριο του 1905. Αρχικά δεν έγινε δεκτό, αλλά καθώς το έργο εκτελέστηκε στις ΗΠΑ το 1907 και στη Βρετανία το 1908, μετά τη δεύτερη εκτέλεσή του στο Παρίσι, το 1908, έγινε γρήγορα ένα από τα πιο γνωστά και πιο συχνά παιγμένα ορχηστρικά έργα του Debussy. Ο Debussy συλλαμβάνει πολλά διαφορετικά στοιχεία της θάλασσας. Κάθε μέρος επικεντρώνεται σε μια διαφορετική πτυχή της θάλασσας: τον ήλιο πάνω στο νερό (1ο μέρος:  “De l’aube à midi sur la mer”, Από την Αυγή έως το μεσημέρι στη θάλασσα), την κίνηση του νερού (2ο μέρος: “Jeux de vagues”, Παιχνίδι των κυμάτων) και τον άνεμο στο νερό (3ο μέρος: “Dialogue du vent et de la mer”, Διάλογος για τον άνεμο και τη θάλασσα).

 

La Mer – Claude Debussy (1905) The New York Philharmonic conducted by Leonard Bernstein

Music is the expression of the movement of the waters, the play of curves described by changing breezes.

Claude Debussy