Casa Bianca (1911, -1913), oδός : Βασ. Όλγας και Θεμιστοκλή Σοφούλη

 

H Casa Bianca χτίστηκε το 1912 από τον Dino  Fernandez-Diaz σε οικόπεδο στην συνοικία των Εξοχών, κοντά στην Αποθήκη των τραμ. Στα τέλη του 19ου αιώνα και αρχές του 20ου αιώνα, η πόλη εκτείνεται μέχρι τα τείχη στα ανατολικά, εκεί που βρίσκεται ακόμη και σήμερα το Σιντριβάνι, στη συμβολή των οδών Εθνικής Αμύνης και Εγνατίας. Η περιοχή έξω από τα τείχη ήταν γνωστή ως «Εξοχές», καθώς εκεί υπήρχαν κυρίως καλλιεργήσιμες εκτάσεις και κήποι, που σταδιακά άρχισαν να οικοπεδοποιούνται.

 

 

Ο Dino Fernandez ήταν Ιταλός υπήκοος, επίλεκτο μέλος της εβραϊκής κοινότητας της πόλης και δραστηριοποιούνταν στο χώρο της ζυθοποιίας. Η εξοχική έπαυλη των Fernandez – Diaz κτίστηκε σε σχέδια του Ιταλού μηχανικού Piero Arrigoni και ολοκληρώθηκε από το συνεργείο του Ντεμπρελή Τζώρτζη Σιαγά, το 1913 και ονομάστηκε Casa Bianca από το όνομα της συζύγου του Dino Fernandez, Blanche (Bianca) Meyer. Ο Dino και η Bianca απέκτησαν τρία παιδιά, την Aline, τη Nina και τον Pierre.

 

 

Αρχιτεκτονικό στυλ

Το κτίριο της Casa Bianca είναι χαρακτηριστικό δείγμα του αρχιτεκτονικού ρεύματος του εκλεκτικισμού, καθώς ενσωματώνει στοιχεία διαφορετικών εποχών και ρυθμών όπως του Μπαρόκ, της Αναγέννησης και της Art Nouveau, ακολουθώντας τα αρχιτεκτονικά ρεύματα της εποχής στην Κεντρική Ευρώπη.

 

Εσωτερικός χώρος της Casa Bianca. Photo for speakloud by Vasiliki Birmpa

Αντικατοπτρίζει ξεκάθαρα την τάση των αστών της πόλης για εξωστρέφεια κατά τις αρχές του 20ου αιώνα. Στην κεντρική είσοδο στην ανατολική πλευρά της έπαυλης, υπάρχει μαρμάρινο μπαρόκ κλιμακοστάσιο. 

 

 

Το κτίριο περιλαμβάνει ημιυπόγειο, ένα υπερυψωμένο ισόγειο, δύο ορόφους  και σοφίτα. Στο ημιυπόγειο υπήρχαν δωμάτια του υπηρετικού προσωπικού και άλλοι βοηθητικοί χώροι. Στο ισόγειο δύο υπνοδωμάτια, γραφείο, σαλόνι, τραπεζαρία, μαγειρείο, λουτρό και βοηθητικοί χώροι. Στον πρώτο όροφο υπήρχαν υπνοδωμάτια και χώροι που χρησιμοποιούνταν από το υπηρετικό προσωπικό. Στον δεύτερο όροφο υπήρχαν δωμάτια στα οποία έπαιζαν τα παιδιά, βιβλιοθήκη και χώροι που επίσης, χρησιμοποιούνταν από το υπηρετικό προσωπικό.

 

 

Μια ιστορία αγάπης

Ο Σπύρος Αλιμπέρτης, επιμελητής του Αστεροσκοπείου Αθηνών, βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1912, ως υπασπιστής του διοικητή της 7ης Μεραρχίας του ελληνικού στρατού. Τότε συνάντησε την Aline Fernandez κι αυτό στάθηκε η απαρχή μιας ρομαντικής ιστορίας που συγκλόνισε την πόλη και τον Τύπο της εποχής. Η συντηρητική κοινωνία του 1912 δεν συνηγορούσε υπέρ ενός τέτοιου γάμου, μεταξύ μιας Εβραία και ενός χριστιανού, με αποτέλεσμα οι δύο νέοι να κλεφτούν και να παντρευτούν στην Αθήνα την άνοιξη του 1914. Στη συνέχεια όμως ο Dino Fernandez έδωσε την συγκατάθεση του και το ζεύγος επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη και εγκαταστάθηκε στο πατρικό σπίτι της Aline.

 

 

Χαρακτηριστικά η εφημερίδα της εποχής «Το Φως» στο φύλλο της 8ης Μαρτίου 1914, τελικά…

«…Η δεσποινίς Αλίν εξήλθε προχθές την πρωίαν εκ του εν τη συνοικία Ντεπώ πατρικού της μεγάρου επί τη προφάσει ότι, όπως συνήθως, θα μετέβαινεν εις φιλικήν γειτονικήν οικογένειαν. Αλλ΄αντί να μεταβή εις την εν λόγω φιλικήν οικογένειαν κατήλθεν εις την πλατείαν της Ελευθερίας όπου συνήντησε τον εκλεκτόν της καρδίας της ως είχον συμφωνήσει. Και το τρυφερόν ζεύγος ολοταχώς διηυθύνθη εις την αποβάθραν και επέβη του κατά την στιγμήν εκείνην αναχωρούντος δια Χαλκίδα ατμοπλοίου Γιαννουλάτου ‘Ερυσσός’…>>.

 

 

Ο Σπύρος και η Aline Αλιμπέρτη συνέχιζαν να κατοικούν μέχρι τα βαθιά τους γεράματα στο κτίριο, όπου και πέθαναν με μικρή χρονική διαφορά το 1965.

 

 

Το τέλος των Fernandez

Το 1934 πεθαίνει η Blanche στο Παρίσι και το 1943 εκτελούνται από τους Γερμανούς ο Dino και ο γιος του Pierre στη Meina της Ιταλίας, όπου προσπάθησαν να διαφύγουν για να αποφύγουν την αποστολή τους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Στο διάστημα της Κατοχής το κτίριο επιτάχθηκε από τους Ιταλούς, και αργότερα από τους Γερμανούς, ενώ ο όροφος του χρησιμοποιήθηκε ως κατοικία από τον Ιταλό πρόξενο. Αργότερα, κατά την περίοδο 1964 – 1967, ο όροφος ενοικιάστηκε από ιδιωτικό δημοτικό σχολείο.

 

 

Η πρόσφατη ιστορία του κτιρίου κι η αποκατάσταση

Το 1965 η έπαυλη αγοράστηκε από τους Ν. και Γ. Τριάρχου και τους Σουζάνα και Σολομών Μαλλάχ από την Nina Dervieux de Varez, αδερφή της  Aline που ζούσε στο Παρίσι.

Οι αρμόδιες υπηρεσίες χαρακτήρισαν το οίκημα διατηρητέο το 1976. Στο μεταξύ όμως με παράνομες ενέργειες, που συνεχίστηκαν και αργότερα, είχε αφαιρεθεί μέρος από τα πατώματα, από τα ξυλόγλυπτα που υπήρχαν στις πόρτες και στα κουφώματα. Το πιο σοβαρό ωστόσο που προκάλεσε την κατάρρευση των ορόφων και του κεντρικού τμήματος της στέγης του κτιρίου, ήταν η αφαίρεση των κεντρικών δοκαριών.

 

 

Το 1990, μετά από σειρά μέτρων με στόχο τη διάσωση του κτιρίου και του περιβάλλοντα χώρου του, η Casa Bianca περιέρχεται στον Δήμο Θεσσαλονίκης, ο οποίος προχωρά στην ανάθεση σύνταξης ειδικής μελέτης αποκατάστασης και στη συνέχεια στην υποδειγματική αναστήλωση του κυρίου.

 

 

Η Δημοτική Πινακοθήκη

Σήμερα στην Casa Bianca στεγάζεται η Δημοτική Πινακοθήκη της Θεσσαλονίκης.