Édouard Manet, Nana, 1878

 

H εκδιδόμενη γυναίκα έχει αποτελέσει συχνά αντικείμενο έμπνευσης ενός καλλιτέχνη. Στον καλλιτεχνικό κύκλο των ζωγράφων ήταν μια φτηνή λύση στην αναζήτηση ενός μοντέλου για σπουδές σε γυμνό σώμα και στο έργο του Brecht γίνεται η προσωποποίηση της καλοσύνης. Από τα έργα του Henri Toulouse-Lautrec, του επίσημου εικονογράφου της νυχτερινής ζωής του Παρισιού την belle epoque, μέχρι την σημερινή εποχή και το “Roxanne” μπορούμε να δούμε την εκδιδόμενη γυναίκα να ξεφεύγει για λίγο από το περιθώριο και να γίνεται η πρωταγωνίστρια μιας καλλιτεχνικής δημιουργίας.

 

Πίνακας, “Nana”, Édouard Manet, 1878

 

Λέγεται ότι η έμπνευση για τον πίνακα Nana  προήλθε από το βιβλίο του Γάλλου μυθιστοριογράφου Emile Zola, “L’Assommoir“, το έβδομο μυθιστόρημα μιας σειράς τόμων με τίτλο “Les Rougon-Macquart”. Τα μυθιστορήματα του Ζόλα παρουσίαζαν τη φτώχεια και τον αλκοολισμό στην εργατική τάξη του Παρισιού κατά τον 19ο αιώνα. Το πρότυπο για την προνομιούχα ανήθικη Nana, ήταν μια παριζιάνα ερωμένη που ονομαζόταν Henriette Hauser. Το Νανά ήταν ένας κοινός όρος που χρησιμοποιήθηκε τον 19ο αιώνα, για τη κυρία της μιας βραδιάς. Το να χει μια εταίρα τον πρωταγωνιστικό ρόλο σε ένα πίνακα και όχι ένας κύριος, δεν ήταν  αποδεκτό  γι αυτό κι ο πίνακας δεν έγινε δεκτός στο Salon του Παρισιού (τη σημαντικότερη έκθεση) του 1877. Ο Zola υπερασπίστηκε τον Manet και εξέδωσε ένα βιβλίο με τίτλο “Νανά”, μετά την σειρά Les Rougon-Macquart.

 

Πίνακας, “Ιατρικός Έλεγχος”, Henry Toulouse- Lautrec, 1894

 

 

O Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec-Monfa, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, αν και γόνος αριστοκρατικής οικογένειας έζησε στο περιθώριο και θεωρείται από πολλούς ο επίσημος εικονογράφος της νυχτερινής εποχής του Παρισιού την περίοδο της belle epoque. Λόγω μιας γενετικής μυοσκελετικής πάθησης είχε ύψος μόλις 1,46! Ζούσε έναν έκλυτο βίο με κατάχρηση αλκοόλ και επικίνδυνες συναναστροφές που επιβάρυναν την υγεία του και πέθανε σε ηλικία μόλις 37 ετών από σύφιλη. Ο Toulouse-Lautrec φιλοτέχνησε πολλές αφίσες του καμπαρέ Moulin Rouge και η απεικόνιση εκδιδόμενων γυναικών (των λεγόμενων στα γαλλικά και courtisane) κυριαρχεί στο έργο του.

 

 

Θεατρικό έργο, “Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν”, Bertolt Brecht, 1938-40

 

 

Στην πρωτεύουσα του Σετσουάν μιας φανταστικής επαρχίας της Κίνας οι θεοί κατεβαίνουν από τον ουρανό για να διαπιστώσουν με τα ίδια τους τα μάτια αν οι κάτοικοι έχουν χάσει κάθε ανθρωπισμό. Εκεί, προς μεγάλη τους έκπληξη, ο μόνος άνθρωπος που προσφέρθηκε να τους φιλοξενήσει είναι η Σεν Τε, μια γυναίκα ελαφρών ηθών. Ικανοποιημένοι οι θεοί που βρέθηκε έστω και ένας καλός άνθρωπος σε αυτήν την πόλη, της δίνουν ένα μικρό ποσό για ανταμοιβή ώστε να ανοίξει ένα καπνοπωλείο και να μην χρειάζεται να εργάζεται πια στους δρόμους. Τότε, όμως, αρχίζουν τα προβλήματα για την Σεν Τε που η φιλανθρωπία της την οδηγεί να χάσει τον έλεγχο και να αναγκαστεί να μεταμφιεστεί στον σκληρό ξάδερφο Σου Τα για να αντεπεξέλθει.

 

Όπερα, “La Traviata”, Giuseppe Verdi

 

 

H La Traviata (που στα Ιταλικά σημαίνει “η παραστρατημένη”) είναι μια όπερα σε τρεις πράξεις του Giuseppe Verdi και libretto (κείμενο) του Francesco Maria Piave που πρωτοπαίχτηκε το 1853 στη Βενετία. Η ιστορία της είναι βασισμένη στο παγκοσμίου φήμης κλασικό δράμα του Αλέξανδρου Δουμά “Η Κυρία με τας καμελίας“.

Μετά το μουσικό preludio (μουσική εισαγωγή), η όπερα ξεκινάει σε ένα σπίτι στο Παρίσι όπου μια εταίρα, η Βιολέτα, κάνει μια δεξίωση όπου ανάμεσα στους καλεσμένους γνωρίζει για πρώτη φορά τον νεαρό Αλφρέντο. Ύστερα από παράκληση της οικοδέσποινας ο Αλφρέντο κάνει μια πρόποση με τη συνοδεία των καλεσμένων, ύμνο στο κρασί και τον έρωτα και ακούγεται το διάσημο “Libiamo ne’ lieti calici”. Ο έρωτας των δύο ηρώων βρίσκει μπροστά του πολλά εμπόδια, όπως τη δυσπιστία της Βιολέτα και τις αντιρρήσεις του πατέρα του Αλφρέντο που καταφέρνει να τους χωρίσει. Στην τρίτη πράξη του έργου βρίσκουμε την Βιολέτα ξεχασμένη από όλους να αργοπεθαίνει από φυματιώση στο φτωχικό της δωμάτιο. Τότε, ο πατέρας του Αλφρέντο του εξηγεί με μια επιστολή την θυσία της Βιολέτας γι αυτόν και οι δυο νέοι ξαναενώνονται για τελευταία φορά κάνοντας όνειρα για μια κοινή ζωή μακριά από το Παρίσι.

 

La Traviata, “Libiamo ne’ lieti calici”, Giuseppe Verdi

 

 

 

Μυθιστόρημα- Θεατρικό έργο, “Η κυριά με τις καμελίες”, Alexandre Dumas

 

Η Κυρία με τις καμέλιες (La Dame aux Camélias) είχε γραφτεί το 1848 από τον Alexandre Dumas υιό, ένα χρόνο μετά τον θάνατο της 23χρονης Marie Duplessis, διάσημης εταίρας της εποχής εκείνης στο Παρίσι. Ο ίδιος μάλιστα ο συγγραφέας είχε σχέσεις μαζί της για περίπου ένα χρόνο και από αυτήν εμπνεύστηκε το μυθιστόρημά του. Λίγα χρόνια αργότερα διασκευάστηκε από τον ίδιο τον Δουμά σε θεατρικό έργο και εγκαινίασε την αξιοθαύμαστη πορεία του ως θεατρικού συγγραφέα. Πρωταγωνίστρια του έργου είναι η Μαργαρίτα Γκωτιέ η οποία αν και το παρελθόν της είναι αμαρτωλό, είναι διατεθειμένη να θυσιάσει τα πάντα για τον έρωτά της με τον Αρμάνδο, όμως, η αγάπη τους θα συντριβεί στα βράχια των κοινωνικών συμβάσεων.

To έργο έχει μεταφερθεί και στον κινηματογράφο και μία από τις μεταφορές αυτές είναι το Camille, του 1937  με την Greta Garbo ως Μαργκερίτ.

 

 

Πίνακας, “Sorrrow”, Vincent Van Gogh, 1882

 

 

H Sien Hoornik, όπως ήταν κοινώς γνωστή, ζούσε με τον Vincent Van Gogh κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Χάγη από το 1881 έως το 1883. Ο Βαν Γκογκ χρησιμοποίησε, αρχικά, τη Sien, μια εγκυμονούσα πόρνη, ως μοντέλο για τα έργα του και αργότερα πήρε την Sien και την μικρή κόρη της στο σπίτι του, όπου γέννησε ένα αγοράκι και το ονόμασε Willem (το μεσαίο όνομα του Vincent, αν και το παιδί δεν ήταν βιολογικά δικό του).  Η σχέση τους δεν έγινε δεκτή από την οικογένεια του, αν και ο αδερφός του Theo τον υποστήριξε στην απόφασή του. Η σχέση του αυτή συνέβαλε στην ρήξη του με τον Anton Mauve, έναν ξάδελφο και γνωστό ζωγράφο της Σχολής της Χάγης, ο οποίος είχε εισαγάγει τον van Gogh στη ζωγραφική. Με την προτροπή του αδελφού του Theo, ο van Gogh άφησε το Sien το 1883 για να πάει να ζωγραφίσει στο Drenthe, λήγοντας τη πιο σοβαρή σχέση που είχε ποτέ. 

Η Sien συνέχισε τη ζωή της εργαζόμενη ως οικιακή βοηθός ή πιθανώς επέστρεψε στο επάγγελμα της πόρνης πριν παντρευτεί το 1901. Στις 12 Νοεμβρίου 1904, σε ηλικία 54 ετών, έπεσε στον ποταμό Schelde και πνίγηκε, εκπληρώνοντας μια πρόβλεψη που είχε κάνει στον van Gogh το 1883: “η κακή συναισθηματική μου κατάσταση με κάνει ακόμα πιο απελπισμένη … είναι βέβαιο ότι έτσι, θα καταλήξω σε ένα άλμα στο νερό”.

 

Ταινία, Jules Dassin, Ποτέ την Κυριακή, 1960

 

 

 

Το Ποτέ την Κυριακή είναι ελληνική ρομαντική κωμική ταινία του 1960, σε σκηνοθεσία και σενάριο Ζυλ Ντασέν. Πρωταγωνιστούν οι Μελίνα Μερκούρη, Ζυλ Ντασέν και Γιώργος Φούντας. 

Πρωταγωνίστρια είναι η Ίλια, μία πόρνη που ζει στο λιμάνι του Πειραιά. H Ίλια δεν ανήκει σε κάποιον μαστροπό, διαλέγει μόνη τους πελάτες της, δεν εργάζεται τις Κυριακές κι ούτε όταν έχει παραστάσεις το Ελληνικό Φεστιβάλ Θεάτρου. Αποτελεί πρότυπο για τις εκδιδόμενες γυναίκες της περιοχής. Τον ίδιο καιρό έρχεται στον Πειραιά ο Αμερικανός Όμερ, ερασιτέχνης φιλόσοφος, επηρεασμένος από τον προτεσταντισμό, τον Αριστοτέλη και τον Φρόιντ. Ήρθε στην Ελλάδα για να βρει το μυστικό της ευτυχίας, αναζητώντας το πώς χάθηκε το μεγαλείο της κλασικής εποχής. Στο πρόσωπο της Ίλια βλέπει την εικόνα της ξεπεσμένης Ελλάδας.

Το 1961, η ταινία ήταν υποψήφια για 5 Όσκαρ, μεταξύ των οποίων και αυτό του Πρώτου Γυναικείου Ρόλου για τη Μελίνα Μερκούρη. Τελικά κέρδισε το βραβείο καλύτερης μουσικής για το τραγούδι “Τα Παιδιά του Πειραιά” του Μάνου Χατζιδάκι, το πιο πολυδιασκευασμένο τραγούδι σε όλον τον κόσμο. Λόγω της μεγάλης επιτυχίας της ταινίας ο Ζυλ Ντασσέν παρουσιάσε μια θεατρική διασκευή – μιούζικαλ του “Ποτέ την Κυριακή” στο Broadway, την περίοδο 1967-1968. Το μιούζικαλ ήταν υποψήφιο για 6 βραβεία Τόνι.

 

Τραγούδι, Roxanne, The Police, 1978

 

 

Το “Roxanne“ είναι ένα τραγούδι από την αγγλική rock μπάντα The Police. Το τραγούδι γράφτηκε από τον τραγουδιστή και μπασίστα του συγκροτήματος Sting και κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 1978 ως single από το άλμπουμ Outlandos d’Amour. Γράφτηκε από την οπτική ενός ανθρώπου που ερωτεύεται μια πόρνη. Ο Sting εμπνεύστηκε το Roxanne στο Παρίσι τον Οκτώβριο του 1977, από τις πόρνες που έβλεπε κοντά στο ξενοδοχείο όπου διέμεναν, πριν την εμφάνιση τους στο Nashville Club.