Κινηματογράφος Ολυμπία 1903-1917, Παραλία Θεσσαλονίκης
Στην Αθήνα η «είσοδος» του κινηματογράφου γίνεται το Νοέμβριο του 1896 και στην Κωνσταντινούπολη τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς. Το πρόγραμμα προβολών περιλάμβανε ταινίες των αδελφών Λυμιέρ από τη Γαλλία (οι αδελφοί Λυμιέρ, Λουί Ζαν και Ωγκύστ Μαρί Λουί Νικολά, ήταν Γάλλοι κινηματογραφιστές και εφευρέτες του κινηματογράφου (cinematographe), μίας μηχανής λήψης, εκτύπωσης και προβολής φιλμ).
H πρώτη ταινία των αδερφών Λυμιέρ, Έξοδος από το εργοστάσιο Λυμιέρ (La sortie des usines Lumière), 1895
Οι πρώτοι χώροι στους οποίους παρουσιάζεται αμιγές κινηματογραφικό θέαμα είναι οι αθηναϊκές πλατείες. Αυτοί είναι φορητοί κινηματογράφοι που στήνονται στις πλατείες μόνο τους καλοκαιρινούς μήνες και συνήθως για περιορισμένες προβολές αφού κινούνται από την Αθήνα στην επαρχία.
Στη Θεσσαλονίκη, όπως στην Πόλη, η πρώτη κινηματογραφική προβολή γίνεται σε μπυραρία! Το γεγονός κατέγραψε με μια μικρή είδηση η εφημερίδα Journal de Salonique στις 4 Ιουλίου 1897:
Ο κινηματογράφος έκανε χθες το ντεμπούτο του στην σάλα του Καφέ- μπυραρία “Η Τουρκία”. Οι περίεργες φωτογραφίες, ζωντανεμένες από την πρωτότυπη αυτή ανακάλυψη, εξελίσσονταν μπροστά σ’ ένα έκπληκτο κοινό, που δεν έπαψε ούτε στιγμή να θαυμάζει ένα τόσο θελκτικό θέαμα.
Η ίδια είδηση μας πληροφορεί ότι οι προβαλλόμενες ταινίες, διάρκειας μικρότερης του ενός λεπτού η καθεμία, παρουσιάζουν τοπία του Παρισιού και εντυπωσιάζουν τους Θεσσαλονικείς που τρέχουν για να γνωρίσουν «την πιο διασκεδαστική εφεύρεση του αιώνα μας».
Σαν οι πρώτοι σταθεροί θερινοί κινηματογράφοι στην Αθήνα μπορούν να θεωρηθούν αυτοί που στήθηκαν στα καφενεία της πλατείας Συντάγματος και του Ζαππείου, όπου συγκεντρώνονταν και ο περισσότερος κόσμος της πρωτεύουσας, και λειτούργησαν από το 1904 και για πάνω από δέκα χρόνια.
Ορόσημο αποτελεί το 1903 με τη δημιουργία της πρώτης μόνιμης κινηματογραφικής αίθουσας στη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για το Θέατρο «Ολύμπια» στην παραλιακή οδό ανάμεσα στην πλατεία Ελευθερίας και το ξενοδοχείο Σπλέντιτ. Ο ηθοποιός και θεατρώνης Πλούταρχος Ιμπροχώρης συνεταιρίζεται με το φωτογράφο Jean Leitmair, που πήγε στην Ευρώπη και έφερε μηχανήματα προβολής. Έτσι το «Ολύμπια» μετεξελίσσεται σε κινηματογράφο και προβάλλει ταινίες αρχικά τα Σαββατοκύριακα. Ουσιαστικά πρόκειται για τη πρώτη κινηματογραφική αίθουσα στα Βαλκάνια με δεδομένο ότι στην Κωνσταντινούπολη ο κινηματογράφος απόκτησε μόνιμη στέγη μόλις το 1907, το ίδιο και στη Σμύρνη, ενώ στην Αθήνα το 1908. Καταστράφηκε ολοσχερώς στην πυρκαγιά του 1917.
Φωτογραφία της Λεωφόρου Νίκης, 1916. Διακρίνονται ο κινηματογράφος Ολύμπια, ο κινηματογράφος Pathe και το ξενοδοχείο Σπλέντιτ.
Ολίγο ζαμπόνι ένα δυο κουλουράκια, μερικές πάστες. Κι όταν αποκάμουν χειροκροτούντες και αισθανθούν τσιμπήματα εις το στομάχι αρχίζουν να μασούν χωρίς να παύσουν παρακολουθούντες τας ταινίας.
Κινηματογράφος Pathe του Άρων Κοέν, ιδρύθηκε το 1911, Παραλία Θεσσαλονίκης (αποκλειστικό του προνόμιο η προβολή ταινιών της γαλλικής εταιρίας «Pathe» που μέχρι τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο κυριαρχεί στην παγκόσμια κινηματογραφική αγορά). Καταστράφηκε, επίσης, στην πυρκαγιά του 1917 και ξαναγεννιέται σε νέα θέση στη Βασ. Όλγας και Όθωνος.
Άλλη μια πρωτιά για τη Θεσσαλονίκη αποτελεί η εμφάνιση του πρώτου πλωτού κινηματογράφου. Τέλη Ιουνίου 1925 εμφανίζονται στις εφημερίδες της πόλης οι πρώτες διαφημίσεις για τη λειτουργία αυτού του μοναδικού κινηματογράφου. Το όνομά του ήταν «Κουρσάλ» και εκτός από κινηματογραφικές προβολές προσέφερε εκλεκτό φαγητό: φρέσκα ψάρια, κρύα πιάτα και δροσερή μπύρα.
Στην Αθήνα το 1913 χτίστηκε το πρώτο κτίριο ειδικά για κινηματογράφο από τον μικρασιάτη και πρωτοπόρο κινηματογραφικό επιχειρηματία Ε. Μαυροδημάκη, το «Παλλάς» (Σταδίου 24).
Το 1913 άνοιξε το «Νέον» (Πατησίων 8).
Το 1913, ανοίγει το “Ροζικλαιρ” στην οδό Πατησίων 12 από τον Π. Φλεγκενάιμερ. Του έδωσε αυτό το όνομα κάνοντας μια σύνθεση από τα ονόματα που είχαν δυο κόρες του: Ρόζα και Κλαίρη.
Ο ερχομός των προσφύγων φέρνει μια νέα άνθηση στον κινηματογράφο που είναι άλλωστε είναι όχι μόνο το πιο φτηνό αλλά και το πιο λαϊκό ψυχαγωγικό θέαμα. Στη Θεσσαλονίκη για να καλυφθούν οι αυξημένες ανάγκες δαιμόνιοι επιχειρηματίες στήνουν κινηματογράφους στα πιο απίθανα μέρη ακόμη και τους χώρους θρησκευτικής λατρείας των μουσουλμάνων που η αναγκαστική«ανταλλαγή» τους έδιωξε από την πόλη. Έτσι το Γενή Χαμάμ μετατρέπεται το 1925 στον κινηματογράφο ΑΙΓΛΗ, το τζαμί Χαμζά Μπέη, τέλη του 1932, στο ΑΛΚΑΖΑΡ! Και το παράδοξο, αυτοί οι είναι οι κατ εξοχήν κινηματογράφοι στους οποίους συχνάζουν οι πρόσφυγες! Άλλωστε προβάλλουν συχνά τούρκικες ταινίες.
Το 1928 στην πρωτεύουσα οι 5 κινηματογράφοι του 1913 έγιναν 16 χειμερινοί και 12 θερινοί. Το 1938 οι χειμερινοί στην Αθήνα είναι 26 και οι θερινοί πάνω από 60.
Στην μόδα του κινηματογράφου υποτάσσεται το θέατρο Κοτοπούλη στην πλατεία Ομονοίας. Τη σεζόν 1930-31 το θέατρο «Κοτοπούλη» νοικιάζεται για μια δεκαετία από τον επιχειρηματία Γ. Κοσμίδη, που έχει ήδη το «Πανόραμα», και μετατρέπεται σε ομιλώντα κινηματογράφο. Και δεν πρόκειται πια να ξαναχρησιμοποιηθεί σαν θέατρο.
Τη δεκαετία 1930-40 δημιουργούνται οι μεγαλύτεροι και πολυτελέστεροι κινηματογράφοι της χώρας. Είναι η εποχή που χτίζονται το Παλλάς και το Ρεξ στην Αθήνα. Ποτέ άλλοτε δεν φτιάχτηκαν όμοιά τους. Την μεταπολεμική περίοδο, απλώς πολλαπλασιάζονται χωρίς ποτέ να φτάσουν την μεγαλοπρέπεια των προγενέστερων.
Κινηματογράφος Τιτάνια, Κινηματογράφος Rex
Παραμονές του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, τον Σεπτέμβρη του 1939 συγκεκριμένα, λειτουργούν στην Ελλάδα 280 κινηματογράφοι, αριθμός σχεδόν διπλάσιος από αυτόν του 1935 (150 αίθουσες). Το ένα τρίτο από αυτούς βρίσκεται στην πρωτεύουσα. Η Αθήνα διαθέτει εννέα κινηματογράφους πρώτης προβολής, εικοσιπέντε δεύτερης ή συνοικιακούς και 65 θερινούς.
Κινηματογράφος Ολυμπία, Δράμα.
Η πρώτη κινηματογραφική αίθουσα της Δράμας. Παλιά καπναποθήκη. Λειτούργησε για πρώτη φορά ως κινηματογράφος τη δεκαετία του ’20 με την ονομασία «Μέγας». Το 1945 λειτούργησε για ένα μικρό διάστημα με την ονομασία «Ελλάς». Ως «Ολύμπια» ξεκίνησε το 1952. Σήμερα γίνονται οι προβολές του Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους της Δράμας.
Από το 1925 έως σήμερα το ιστορικό σινε Παλάς στο Παγκράτι
Το Θερινό σινεμά Θησείον από το 1935 μέχρι σήμερα
Ολύμπιον, ο παλιότερος κινηματογράφος εν ενεργεία της Θεσσαλονίκης και ο χώρος διεξαγωγής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Πηγές: http://www.academia.edu/Οι παλιοί κινηματογράφοι της Θεσσαλονίκης
