Ένας πίνακας πάντα φέρει κάτι από τον ίδιο τον καλλιτέχνη. Η έμπνευση, η δημιουργία και το ταλέντο του έχουν κατατεθεί σε ένα κενό καμβά μετατρέποντάς τον σε κομμάτι του ιδίου. Πέρα, όμως, απ’ όλα αυτά, μπορεί να δούμε τον καλλιτέχνη όχι μόνο μέσα από την κατάθεση της ψυχής του, αλλά κι από την απεικόνιση της μορφής του. Θα ψάξουμε, λοιπόν, να βρούμε αυτούς τους πίνακες που θα μας αποκαλύψουν τον ζωγράφο, που αποφάσισε να κρυφτεί πίσω από τις πινελιές του…

La Scuola di Atene  Raffaello Sanzio, 1509-1511,  Musei Vaticani.

Η νωπογραφία Σχολή των Αθηνών το έργο του Ραφαέλο διακοσμεί ένα τοίχο, του δωματίου με το όνομα “δωμάτιο των υπογραφών” ή “Stanza della Segnatura” της πτέρυγας “Stanze di Rafaello” δηλαδή “Τα δωμάτια Ραφαήλ” στο Αποστολικό Παλάτι του Βατικανό. Μέσα στο πλήθος των πολλών προσωπικοτήτων, ο καλλιτέχνης περιλαμβάνει και τον εαυτό του. Τον έχει αφήσει παρατηρητή των όσων συμβαίνουν παίρνοντας το ρόλου γνωστού ζωγράφου της αρχαιότητας Απέλλη. Του αρκεί αυτός ο ρόλος αφήνοντας την κεντρική σκηνή για τους μεγάλους φιλοσόφους.

The “Head of Medusa” Caravaggio, 1598, Ufizzi Gallery, Φλωρεντία

Σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία ο Περσέας χρησιμοποίησε το κομμένο κεφάλι της Γοργόνας Μέδουσας που είχε φίδια αντί για μαλλιά, ως ασπίδα με την οποία μετέτρεπε τους εχθρούς του σε πέτρα. Από τον 16ο αιώνα η Μέδουσα θεωρείτο πως συμβόλιζε τον θρίαμβο της λογικής επί των αισθήσεων. Η Μέδουσα είναι έργο του  Michelangelo Merisi Caravaggio γνωστού ως Καραβάτζιο, σπουδαίου καλλιτέχνη του ιταλικού Μπαρόκ. Ήταν μια παραγγελία για τον Δούκα της Τοσκάνης ως σύμβολο της δύναμής του απέναντι στους εχθρούς. Θα ρωτήσει κανείς που κρύβεται ο καλλιτέχνης σ’ αυτό το έργο; Μα στο ίδιο το πρόσωπο της Μέδουσας! Ο Καραβάτζιο περίτεχνα χρησιμοποιεί το πρόσωπό του για μοντέλο, θέλοντας να προστατέψει, ίσως, τον εαυτό του από την καταστροφική ματιά της Μέδουσας.

Las Meninas (Οι Δεσποινίδες των Τιμών) Diego Velázquez 1656, Prado Museo, Madrid

Εδώ ο ζωγράφος δεν κρύβεται τόσο. Ο Βελάσκεθ κρατάει την παλέτα και κοιτάει εκεί που βρίσκεται ο θεατής, το μοντέλο του έργου του. Θέλει να μας κάνει μέρος της ομήγυρης στο μεγάλο δωμάτιο στο Βασιλικό Αλκαζάρ της Μαδρίτης κατά τη βασιλεία του Βασιλιά Φιλίππου Δ΄ της Ισπανίας. Όμως αν κοιτάξουμε τον καθρέφτη στο βάθος, στον τοίχο θα δούμε ότι κάναμε λάθος. Οι φιγούρες του Βασιλιά και της Βασίλισσας ξεπροβάλλουν και αυτοί είναι τα πρόσωπα του πορτραίτου του Βελάσκεθ.

QUIZ

Κάπου μέσα στα πρόσωπα που προσκυνούν το θείο βρέφος υπάρχει αυτό του Sandro Boticelli! Μπορείτε να τον βρείτε; (Περιμένω τα σχόλιά σας για να αποκαλύψω τον κρυμμένο καλλιτέχνη)