1 δωμάτιο, ασφυκτικά μικρό και ανυπόφορα ζεστό, φιλοξενεί για λίγες ώρες ένα σώμα ενόρκων που αποτελείται από 12 λευκούς Αμερικανούς πολίτες. Οι 12 ένορκοι καλούνται να αποφασίσουν την τύχη ενός αλλοδαπού αγοριού 16 χρονών που κατηγορείται για το φόνο του πατέρα του. Κουβαλώντας τις δικές τους πεποιθήσεις και προκαταλήψεις  πρέπει να βρούνε που συγκλίνουν και που αποκλίνουν ώστε να καταλήξουν σε μια ομόφωνη ετυμηγορία, είτε αθώος, δίνοντας την ευκαιρία για ζωή στο ανήλικο αγόρι, είτε ένοχος ώστε να αντιμετωπίσει την θανατική ποινή.

Όταν η εξέλιξη μιας ταινίας λαμβάνει χώρα εξ ολοκλήρου σε 4 τοίχους με την αδυναμία των πρωταγωνιστών να ξεφύγουν από τα όρια, αυτό ανάγει την ταινία σε άκρως αγχωτικό θέαμα εξυψώνοντας  το ενδιαφέρον του θεατή. Πόσο μάλλον σε αυτή την ταινία που ενώ φαίνεται μια υπόθεση ρουτίνας, όλα ανατρέπονται καθώς οι ρόλοι της δοκιμάζονται, φτάνουν στα όρια τους και σε ακραίες συναισθηματικές καταστάσεις.

Όλα ξεκίνησαν όταν ο Reginald Rose, σεναριογράφος δραματικών σειρών της  τηλεόρασης τότε, κλήθηκε να παρευρεθεί σε δίκη του ανωτάτου δικαστηρίου της Νέας Υόρκης ως ένορκος. Αυτή όπως δήλωσε ο ίδιος ήταν μια εμπειρία που του άλλαξε την ζωή, καθώς για 8 ώρες πήρε μέρος σε μια φρενήρη συζήτηση στο δωμάτιο των ενόρκων. Και κάπως έτσι βρήκε την τέλεια συνθήκη για το επόμενο επαγγελματικό του βήμα, γράφοντας μια τηλεταινία, που γνώρισε μεγάλη επιτυχία, χαρίζοντας του 3 βραβεία Emmy.

Ο Henry Fonda, έχοντας ήδη μια λαμπρή καριέρα ως ηθοποιός του Hollywood, εντυπωσιάστηκε από το δικαστικό δράμα του Rose, γι’ αυτό μαζί ανέλαβαν την παραγωγή της ταινίας, αναθέτοντας την σκηνοθεσία στον Sydney Lumet. H σκηνοθετική ιδέα του Lumet ήταν να τονίσει την αίσθηση κλειστοφοβίας του χώρου, γι’ αυτό έβαζε τους ηθοποιούς λίγες μέρες πριν τα γυρίσματα κλειδωμένους στο ίδιο δωμάτιο. Επίσης  χρησιμοποιούσε συγκεκριμένους φακούς που καθώς περνούσε η ώρα κλείνανε όλο και περισσότερο προς τους ηθοποιούς κάνοντας τους να μοιάζουν παγιδευμένοι.

Παρά τους ελπιδοφόρους οιωνούς, καθώς η ταινία έλαβε διθυραμβικές κριτικές, ήταν μια εμπορική αποτυχία. Ο Henry Fonda δεν έβγαλε ούτε καν τα έξοδα του, αλλά πάντα μνημόνευε την ταινία ως σημαντικό σταθμό της καριέρας του.  Παρόλα αυτά, η ταινία κέρδισε 3 υποψηφιότητες στα Όσκαρ, ανάμεσα τους και αυτή του καλύτερου σεναρίου, αλλά το βραβείο κέρδισε η Γέφυρα του ποταμού Κβάι.  Επίσης, η καριέρα πολλών ηθοποιών της ταινίας άνθισε μετά την προβολή της.  

Από το 1954 που ξεκίνησε η ιστορία μέχρι σήμερα, η ταινία διαγράφει λαμπρή καριέρα. Μετατράπηκε άμεσα σε θεατρικό έργο που έχει ήδη παιχτεί σε μεγάλο αριθμό χωρών ανά τον κόσμο, ενώ ξαναγυρίστηκε ως ταινία σε διάφορες παραλλαγές στη Ρωσία, στη Γερμανία, στην Ινδία, στην Γαλλία και για δεύτερη φορά στην Αμερική. Η επιτυχία της επίσης μεταφράζεται στο ότι χρησιμοποιείται σε πολλές οικονομικές και νομικές σχολές ως βοήθημα για την τέχνη της επιχειρηματολογίας. Είναι τόσο μεγάλη η επιρροή της, που η πρώτη λατινικής καταγωγής δικαστής του ανωτάτου δικαστηρίου δικαιοσύνης των Η.Π.Α. δήλωσε κάποτε, ότι ακολούθησε αυτήν την καριέρα όντας επηρεασμένη από την ταινία.

Τα τελευταία 3 χρόνια το θεατρικό κοινό της  Αθήνας και όχι μόνο, γνώρισε  την  παράσταση «οι δώδεκα ένορκοι». Μια παράσταση σε μετάφραση και σκηνοθεσία της Κωνσταντίνας Νικολαΐδη που έλαβε  2  βραβεία κοινού, κατάφερε με επιτυχία να διατηρήσει  το μύθο της αντίστοιχης ταινίας, αυτού του αριστουργήματος  ηλικίας 65 χρόνων.