The Kiss, Gustav Klimt 1907

Πριν απ’ τα μάτια μου ήσουν φως
Πριν απ’ τον Έρωτα έρωτας
Κι όταν σε πήρε το φιλί
Γυναίκα.
Ο. Ελύτης, Προσανατολισμοί 1940

Τόσα ποιήματα έχουν γραφτεί και τόσοι πίνακες έχουν αφιερωθεί «στο Φιλί». Θεωρείται η επισφράγιση ενός δυνατού έρωτα και έχει την ικανότητα να συγκινεί είτε το απολαμβάνουμε οι ίδιοι, είτε γινόμαστε θεατές του. Τα χείλη είναι το πρώτο αισθητήριο όργανο από το οποίο αντλούμε ευχαρίστηση κατά την βρεφική ηλικία. Αποτελεί, μετά το άγγιγμα, μια πρώτη επαφή ανάμεσα σε δύο ερωτευμένους και λειτουργεί αναγνωριστικά. Απαιτεί συναισθηματικό δόσιμο, ίσως μεγαλύτερο και από της ίδιας της σεξουαλικής πράξης.

Και όπως λέει ο ποιητής:
Γρατζουνάει το πρώτο σου φιλί, όπως το πρώτο σου ποίημα. Κι είναι οί δυο αυτές άγριμάδες πού, αν συμπέσουν και κάνουν καινούριο φεγγάρι, μπορεί να ξαναγραφτεί απαρχής ή ιστορία του κόσμου.
Ο. Ελύτης, Εκ του πλησίον 1998

In Bed: The Kiss, Henri de Toulouse-Lautrec 1892

«Τα φύλλα βλέπεις της ετιάς
πώς πέφτουν μαραμένα;»
ψυχή μου, μὄλεγες πικρά
με μάτια δακρυσμένα.

«Πώς φεύγει, βλέπεις, το νερό,
τα νέφη πώς πετούνε,
πώς η δροσούλα της αυγής,
οι κρίνοι πώς περνούνε;

»Ναι, πες μου, πες μου, σαν αυτά
κι η αγάπη μας θα σβήσει
σα λούλουδο θα μαραθεί
σαν όνειρο θα ζήσει;»

Κι εγώ σ’ αγκάλισα σφιχτά
και σὄφραξα, ψυχή μου,
τα χείλη μ’ ένα φλογερό
κι απέραντο φιλί μου.

Και τότ’ επίστεψες και συ
ότ’ έχει κι η ζωή μας
μια μόνη αθάνατη στιγμή
κλεισμένη στο φιλί μας,
μιαν ώρα πὄφυγε κρυφά
του Χάρου το δρεπάνι
κι όπ’ όσο κι αν πετά γοργά
ποτέ δε θα πεθάνει.

Το φιλί, Αριστοτέλης Βαλαωρίτης, Έτερα ποιήματα 1868

Το φιλί ως η απόλυτη έκφραση οικειότητας ανάμεσα σε δύο εραστές στον πίνακα του Toulouse-Lautrec, γίνεται φίλτρο Αθανασίας στο ποίημα του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη. Ο Toulouse-Lautrec διαλέγει να απαθανατίσει δύο πόρνες σε ένα μπουρδέλο του Παρισίου στην πιο προσωπική τους στιγμή, προβάλλοντας την επιτομή της σεξουαλικής ευχαρίστησης κατά τον ίδιο. Από την άλλη ο ποιητής, μετατρέπει το φιλί σε όπλο που νικάει την προσωρινότητα, κάνει μια αγάπη αιώνια και δυνατή, ακόμα, κι απέναντι στο Θάνατο.

The Kiss, Auguste Rodin 1889

Πίσω από ένα φιλί μπορεί να κρύβεται μια ιστορία. Ένα από τα πιο διάσημα αγάλματα του Rodin, Το Φιλί, αναπαριστά μια Ιταλίδα αριστοκράτισσα του 13ου αιώνα, την Francesca da Rimini, που ερωτεύτηκε τον νεότερο αδερφό του άντρα της, Paolo. Σύμφωνα με τον μύθο στην Κόλαση του Δάντη, όταν αποκαλύφθηκε το ειδύλλιο ο άντρας της τους σκότωσε πριν ολοκληρωθεί η αγάπη τους. Γι αυτό, στο άγαλμα, τα χείλη των εραστών δεν είναι στην πραγματικότητα ενωμένα. Το ζευγάρι ερωτεύεται διαβάζοντας την ιστορία του Lancelot και της Guinevere, από το βιβλίο που βλέπουμε να κρατάει ο Paolo στο χέρι του.

Kiss V from Roy Lichtenstein, 1964

«Κάθε φιλί που δίνεται, μα κάθε ανεξαιρέτως
ένα τοις εκατό αποτελείται
από αιωνιότητα
κι όλο το άλλο από τον κίνδυνο
να ’ναι το τελευταίο
Αλλά και τελευταίο
ακόμα πιο φιλί θα λέγεται
όσο καιρό τουλάχιστον
θα το τραβολογάνε
η μνήμη από τη μια μεριά
η λήθη από την άλλη
η καθεμιά δικό της θεωρώντας το
ώσπου ο δίκαιος Σολομών
για να φανεί ποιανής δικό της είναι
στη μέση θ’ απειλήσει να το κόψει
μισό να πάρει η μια μισό η άλλη
κι όποια απ’ τις δυο κάθε φορά
-ποτέ δεν είναι η ίδια-
ουρλιάξει μη.
Κάθε φιλί
αποτελείται εξολοκλήρου από τον κίνδυνο
να ’ναι το τελευταίο.
Διαρκές είναι μόνο
εκείνο το φιλί που ουδέποτε εδόθη.
Σοφές, ειρηνικά το νέμονται
η αναμονή και η παραίτηση
άνθη αντίπαλα οι δυο τους
σε κοινό συμβιβασμένο ανθοδοχείο
κενοτάφιο στολίζουν.»
Κική Δημουλά Επιτύμβια (από τη συλλογή της “Μεταφερθήκαμε Παραπλεύρως”)

Σε κάθε φιλί κρύβεται ο φόβος των ερωτευμένων να είναι το τελευταίο τους κι αυτό που ήταν άλλοτε έκφραση αγάπης, να γίνει μια θλιβερή σκηνή αποχωρισμού. Από τη μελοδραματική σκηνή του Pop art πίνακα του Lichtenstein ως το ποίημα της Δημουλά το φιλί γίνεται φορέας μιας προσωρινότητας και μιας αιωνιότητας. Σαν άλλες μάνες από την παλαιά διαθήκη η μνήμη και η λήθη διεκδικούν την μητρότητά του. Μα όμως, Διαρκές είναι μόνο εκείνο το φιλί που ουδέποτε εδόθη.

Ας είν’ ωστόσο, τι ωφελεί γυρεύω πάντα το φιλί
Στερνό φιλί, πρώτο φιλί και με λαχτάρα πόση.
Γυρεύω πάντα το φιλί αχ, καρδιά μου, που μου το ‘τάξανε πολλοί
Κι όμως δε μπόρεσε κανείς, ποτέ να μου το δώσει.
Ναπολέων Λαπαθιώτης, Ερωτικό 1928

Συνεχίζεται…..