Poème du 9 février, 1915
Καλλιγράφημα ή καλίγραμμα ή σχηματικό ποίημα ή συγκεκριμένο ποίημα είναι ένα είδος ποιήματος (που μπορεί να είναι μια φράση ή λέξη) στο οποίο η γραμματοσειρά, η καλλιγραφία ή η γραφή είναι τοποθετημένα με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργούν μία οπτική εικόνα. Το είδος αυτό ποίησης χαρακτηρίζεται με τον νεότερο όρο συγκεκριμένη ποίηση. Χαρακτηριστικά του είδους είναι η απουσία σημείων στίξης και η ελευθερία στη διάταξη των λέξεων. Η εικόνα αποδίδει το νόημα του ποιήματος. Το ενδιαφέρον είναι ότι η εικόνα μπορεί να αποδοθεί σε όλες τις γλώσσες με τον ίδιο τρόπο.
Reconnais-toi
Cette adorable personne c’est toi
Sous le grand chapeau canotier
œil
Nez
La bouche
Voici l’ovale de ta figure
Ton cou exquis
Voici enfin l’imparfaite image de ton buste adoré
vu comme à travers un nuage
Un peu plus bas c’est ton coeur qui bat
Calligramme, (Poèmes à Lou)
Mετάφραση:
Αναγνώρισε τον εαυτό σου
Αυτό το αξιολάτρευτο άτομο είσαι εσύ
Κάτω από το μεγάλο καπέλο του βαρκάρη
μάτι μύτη
Το στόμα
Εδώ είναι το οβάλ του προσώπου σου
Ο εξαίσιος λαιμός σου
Εδώ είναι επιτέλους η ατελής εικόνα του λατρεμένου μπούστου σου
φαίνεται μέσα από ένα σύννεφο
Λίγο πιο κάτω η καρδιά σου χτυπάει
Lettre de Noël d’Apollinaire à Lou (Χριστουγεννιάτικο γράμμα του Apollinaire στην Lou)
Ο Apollinaire περιέγραψε το έργο του ως εξής:
Τα καλλιγράμματα είναι μια εξιδανίκευση της ποίησης του ελεύθερου στίχου και της τυπογραφικής ακρίβειας σε μια εποχή που η τυπογραφία φτάνει στο λαμπρό τέλος της καριέρας της, στην αυγή των νέων μέσων αναπαραγωγής που είναι ο κινηματογράφος και ο φωνογράφος.
La Colombe poignardée et le Jet d’eau (Το μαχαιρωμένο περιστέρι και ο πίδακας νερού)
L’oiseau et le bouquet (Το πουλί και η ανθοδέσμη)
Το σχήμα του περιγραφόμενου ή υπονοούμενου αντικειμένου έδιναν στα ποιήματά τους ορισμένοι Έλληνες ποιητές τον 3ο αιώνα π.Χ.. Σχηματοποιημένες μορφές έδιναν αρκετοί ποιητές κατά την Αναγέννηση και τον 17ο αιώνα. Νεότερα χαρακτηριστικά δείγματα παρουσιάστηκαν από τον Stéphane Mallarmé το 1897 και τα Καλλιγράμματα του Guillaume Apollinaire το 1918 (που μερικά παραθέτουμε στο αφιέρωμα).
Η συγκεκριμένη ποίηση έγινε παγκόσμιο ρεύμα ξεκινώντας από τον Eugen Comringer το 1953. Στην Ελλάδα το είδος αυτό έκανε γνωστό ο νομπελίστας ποιητής Γιώργος Σεφέρης
Lettre océan (γράμμα ωκεανός)
Cheval (το άλογο)
