H Ζωφόρος του Beethoven, Gustav Klimt, 1901, Secession, Vienna
Η 14η έκθεση της Secession*, τo 1904, είχε κεντρικό θέμα της το άγαλμα του Beethoven που είχε φιλοτεχνήσει ο Max Klinger. Την εποχή εκείνη ο συνθέτης είχε γίνει αντικείμενο λατρείας, καθώς τον ενθουσιασμό του κοινού είχαν ήδη υποδαυλίσει οι Liszt και Wagner με τον θαυμασμό που έτρεφαν στο πρόσωπό του. Παράλληλα, στη Γαλλία, ο Bourdelle φιλοτεχνούσε την περίφημη μάσκα του Beethoven και ο Roman Rolland έγραφε τη Ζωή του Beethoven. O Klimt και οι φίλοι του διέκριναν στον Beethoven την ενσάρκωση της μεγαλοφυΐας και στο έργο του την αποθέωση του έρωτα της θυσίας, που μπορούν να λυτρώσουν την ανθρωπότητα.
Υπεύθυνος για την εσωτερική διακόσμηση του Μεγάρου της Secession για την έκθεση ήταν ο Josef Hoffmann, o oποίος και προσπάθησε να δημιουργήσει όσο το δυνατό πιο ουδέτερο περιβάλλον. Για την ολοκλήρωση της εμπειρίας του κοινού παίχτηκε το 4ο μέρος της 9ης συμφωνίας του Beethoven, σε ενορχήστρωση του Gustav Mahler, διευθυντή τότε της όπερας της Βιέννης.
Φωτογραφία του αγάλματος του Beethoven από έκθεση της Secession, Max Klinger, 1902
Emile-Antoine Bourdelle, Ludwig van Beethoven, 1903
Ο Klimt δημιούργησε για την έκθεση αυτή τη λεγόμενη Ζωφόρο του Beethoven. Δούλεψε κατευθείαν στον τοίχο, χρησιμοποιώντας ελαφρά υλικά για να μπορούν να το κατεβάσουν μετά. Ευτυχώς το έργο σώθηκε, αν και μόλις το 1986 μπόρεσε το κοινό να το δει πάλι.
Η Ζωφόρος του Klimt αποτελεί φόρο τιμής στη μεγάλη μεγαλοφυΐα και βασίζεται στην 9η Συμφωνία του Beethoven, καθώς αποτελείται από 3 τμήματα: “Πόθος για Ευτυχία”, “Εχθρικές Δυνάμεις”, Ύμνος στη Χαρά”.
Ένα σχόλιο του Wagner για την 9η συμφωνία του Beethoven φαίνεται να προαναγγέλλει την προσέγγιση του Klimt: είναι “μια μάχη της ψυχής, η οποία αγωνίζεται να κερδίσει την χαρά ενάντια στην πίεση εκείνων των εχθρικών δυνάμεων που παρεμβαίνουν ανάμεσα στον άνθρωπο και την επίγεια ευτυχία”.
Ζωφόρος του Beethoven, Αριστερά τείχη, “Πόθος για Ευτυχία”, Τα βάσανα της αδύναμης ανθρωπότητας
“Πόθος για Ευτυχία”, ο πάνοπλος ισχυρός με τη Φιλοδοξία και την Ευσπλαχνία
Ζωφόρος του Beethoven, “Εχθρικές δυνάμεις”, οι Τρεις Γοργόνες (ασθένεια, τρέλα, θάνατος), ο γίγαντας Τυφωέας, αποκρουστικός πίθηκος με ουρά ερπετού και φτερά, τερατόμορφος ανταγωνιστής των θεών
Zωφόρος του Beethoven, δεξιά, “Ύμνος στη χαρά”
“Αγκαλιά για όλο τον κόσμο”, ο πόθος για ευτυχία βρίσκει διέξοδο στην ποίηση
Η συμφωνία No. 9 σε D minor, Op. 125, είναι μια χορωδιακή συμφωνία, αποτελούμενη από τέσσερα μέρη, η τελευταία πλήρης συμφωνία του Βeethoven, που συντάχθηκε μεταξύ 1822 και 1824, ενώ είχε αρχίσει ήδη να χάνει την ακοή του. Έκανε πρεμιέρα για πρώτη φορά στη Βιέννη στις 7 Μαΐου 1824. Η συμφωνία αυτή θεωρείται από πολλούς κριτικούς και μουσικούς ως το μεγαλύτερο έργο του Beethoven και ένα από τα κορυφαία επιτεύγματα στην ιστορία της μουσικής. Η συμφωνία ήταν το πρώτο παράδειγμα ενός μεγάλου συνθέτη που χρησιμοποιεί φωνές σε μια συμφωνία. Οι στίχοι είναι από το “Ode to Joy”, ένα ποίημα του Friedrich Schiller του 1785 που διασκευάστηκε το 1803, με προσθήκες από τον Βeethoven.
Από τον κατάλογο της 14th Secesion: ” Oι τέχνες μας οδηγούν στον ιδανικό κόσμο, όπου όλοι μπορούμε να βρούμε την αγνή χαρά, την αγνή ευτυχία, τον αγνό έρωτα. Χορωδία αγγέλων από τον Παράδεισο. “Χαρά, όμορφη σπίθα της φωτιάς των ουρανών, αγκαλιά για όλο τον κόσμο” “.
*Secession ή Απόσχιση ονομάζεται το κίνημα που ιδρύθηκε το 1897 από μια ομάδα Βιεννέζων καλλιτεχνών, μεταξύ τους οι Klimt και Schiele, που αποχώρησε από την επίσημη Ένωση Αυστριακών Καλλιτεχνών
Πηγή: Κλιμτ, Gilles Néret, Taschen, 2004
